Avrupa Birliği, 2023 yılında onaylanan Batarya Yönetmeliği ile kademeli bir geçiş süreciyle bataryaların çevreye olumsuz etkisi azaltmayı hedefliyor.
Elektronik atığın azaltılması ve doğal kaynakların daha verimli kullanılmasının sağlanmasının amaçlandığı yeni kurallarla, cihazların kullanım ömrünün uzatılması ve tüketicilerin ürünlerini daha uzun süre, daha düşük maliyetle kullanabilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda "kullan-at" modelinden uzaklaşılarak tamir edilebilirlik, yeniden kullanım ve geri dönüşümü esas alan daha sürdürülebilir bir üretim ve tüketim sistemi kurulması amaçlanıyor.
Kademeli geçiş sürecinin ilk adımı 2025 yılında atılırken, bu tarihten itibaren AB'de satılan akıllı telefonlar için daha sıkı dayanıklılık ve tamir edilebilirlik kriterleri uygulanmaya başlandı.
Bataryalar için 800 şarj döngüsünden sonra dahi başlangıç kapasitenin yüzde 80'inin korunması şartı
Üreticilere, yedek parçaları ürün modelinin AB pazarındaki satışının sona ermesinden itibaren en az 7 yıl boyunca erişilebilir kılma, tamir kılavuzlarını erişilebilir hale getirme ve bağımsız tamir hizmetlerini engellememe yükümlülükleri getirildi. Ayrıca bataryalar için en az 800 şarj döngüsünden sonra dahi başlangıç kapasitesinin %80'inin korunması şartı getirildi.
Bu düzenlemelerin ikinci ve en çarpıcı aşaması ise 2027 yılında devreye girecek. 18 Şubat 2027'den itibaren piyasaya sürülecek yeni akıllı telefonlarda bataryanın kullanıcı tarafından çıkarılabilir ve değiştirilebilir olması gerekecek. Böylece kullanıcılar, batarya değişimi için teknik servise gitmek zorunda kalmadan basit ve kolay erişilebilir aletlerle bu işlemi kendileri yapabilecek.
Bu değişimin, eski tip cep telefonlarındaki gibi arka kapağı açarak pili çıkarma modeline birebir dönüş anlamına gelmesi beklenmiyor.
Üreticiler, su ve toza karşı dayanıklılık ile ince tasarımı korumayı hedefliyor. Yeni nesil cihazlarda daha modern ve güvenli tasarımların öne çıkması, bataryanın ise daha az yapıştırıcı kullanılan ve standart vida girişleri bulunan, daha kolay erişilebilir bir yapıya kavuşturulması öngörülüyor.
2030 yılına kadar yaklaşık 20 milyar avro tasarruf hedefleniyor
AB'nin bu adımla ulaşmak istediği temel hedeflerin başında elektronik atıkların azaltılması geliyor. Her yıl milyonlarca akıllı telefon yalnızca batarya performansı zayıfladığı için değiştirilirken, bu durum çevre üzerinde ciddi bir yük oluşturuyor. Bataryanın kolayca değiştirilebilmesi sayesinde cihazların kullanım süresinin birkaç yıl daha uzaması ve böylece atık miktarının azalması amaçlanıyor.
Düzenleme, tüketici açısından da önemli avantajlar sunuyor. Mevcut durumda batarya değişimi çoğu zaman maliyetli ve zahmetli bir süreç iken yeni sistemle birlikte kullanıcıların cihazlarını daha uzun süre kullanabilmesi ve tamir maliyetlerinin düşmesi bekleniyor. Bu da uzun vadede yeni cihaz satın alma ihtiyacını geciktirerek tüketicilere ekonomik katkı sağlayacak.
AB'nin akıllı telefonlara yönelik yeni dayanıklılık, tamir edilebilirlik ve batarya değişimi düzenlemelerinin ekonomik etkisinin de dikkati çekici boyutta olması bekleniyor. AB Komisyonu, daha uzun ömürlü ve tamir edilebilir cihazlar sayesinde tüketicilerin 2030 yılına kadar toplamda 20 milyar avroya yakın tasarruf edebileceğini öngörüyor.
AB standardının dünya genelinde yaygınlaşması bekleniyor.
Öte yandan, düzenleme, teknoloji üreticileri açısından da önemli bir dönüşümü beraberinde getiriyor. Başta Apple ve Samsung olmak üzere büyük üreticilerin AB piyasasına yönelik cihaz tasarımlarını yeniden gözden geçirmesi gerekecek. Son yıllarda yaygınlaşan kapalı ve yapıştırıcı ağırlıklı tasarımlar yerine, daha kolay açılabilen ve tamir edilebilirliği artırılmış modellerin geliştirilmesi bekleniyor.
Düzenleme her ne kadar AB pazarını kapsasa da etkilerinin küresel ölçekte hissedilmesi bekleniyor. Teknoloji şirketleri, farklı bölgeler için ayrı donanım üretmek yerine maliyet ve operasyonel verimlilik nedeniyle tek tip tasarıma yöneliyor. Bu durum, Avrupa'da yürürlüğe giren standartların dünya genelinde yaygınlaşmasına yol açıyor.
Benzer bir süreç daha önce USB-C standardında yaşanmıştı. AB'nin ortak şarj girişini zorunlu kılan düzenlemesi sonrası birçok üretici, yalnızca Avrupa'ya özel ürün geliştirmek yerine küresel ölçekte USB-C'ye geçiş yaptı. Böylece Avrupa merkezli bir düzenleme, fiilen dünya çapında standart haline geldi.
Yeni düzenlemeler özelinde de benzer bir etkinin ortaya çıkması ve AB'de belirlenen kuralların küresel teknoloji üretimini şekillendirmesi bekleniyor. AA
